Сонувачот

СОНУВАЧОТ

1

Заѕвони телефонот. Почекав еден момент, а потоа станав од фотелјата. Дали беше сон? Не, не беше сон. Не знам. Подадов рака, ја кренав, но веќе беше доцна. Никој не се одѕва. Чекав уште извесно време. Се обидов повторно, реков можеби уште два-три пати “ало”, но оној што беше ѕвонел од другата страна, ја имаше спуштено слушалката.

Повторно седнав на малата фотелја и продолжив да ја читам страницата од оној роман под наслов “Животот на инсектите”, што ја читав дотогаш. Тој дел од текстот зборуваше за летот на инсектите на вечерна светлина. Сите како да летаат кон животот, а ја наоѓаат смртта. Тоест, во секој момент се движат кон светлината, но ќе се најдат во темнина. И, ако сакаш баш добро да го прикажеш нивниот живот, треба да замислиш некоја населба крај море, темнина, во таа темнина светат неколку светилки, а под нив, неподносливи танци. Сите инсекти летаат кон таа светлина, а кога ќе се допрат до неа, кога ќе се допрат…

Следниот ден пак се повтори она со телефонот. Тие денови имав дископатски болки. Бев закочен и не можев лесно дури ни да се свртам кон масичката на која беше апаратот. Помислив дека е тоа една од оние грешки кои при телефонирањето понекогаш се случуваат: да бидеш поврзан со погрешен број. На моменти, после една таблетка вентор, се смирував, се навалував во фотелјата и заоѓав во мисли, во цели приказни, кои секогаш беа поврзани со моите загуби, сегашни и минати.

“Ах, Копенхаген!” бев извикал во еден момент.

Оттогаш поминаа шеснаесет години. Годините доаѓаат и си заминуваат и човек не ги брои една по една, не ги запишува така поединечно во нотес, нормално, а кога во еден момент ќе ги изброи сите одеднаш, ќе се најде во чудо. И, повеќето настани за кои раскажува, сфаќа дека не биле вчера или пред три дена, туку пред десет, а богами и пред дваесет или повеќе години. По оној вентор, можев да се поткренам на лактите, да се потпрам подобро на наслонот и да продолжам час со читањето час со моите сеќавања. А тоа така се случува, читаш и во еден момент откриваш дека си некаде на друго место, далеку од текстот, во некој сосема друга приказна. А пак оној, на пример, што би пишувал расказ за мене, би можел, сосема со право, да напише: “Тој (т.е. јас) беше човек кој, често со долги интервали на отсуство од секојдневието, сонуваше низ годините за нешта што му се чинеа пропуштени и во себе обликуваше приказни за тоа како ќе било она што не било”.

Трчав по светулка што светнува, а потоа се гаси.

2

Кога влегов во авионот, стјуардесата ми го покажа моето седиште. Беше број 13, а на седиштето до моето, веќе седеше таа. О, реков спонтано, за таа прилика мошне нагло, број тринаесет, реков, баш среќен број! Таа ме погледна првин изненадена, а потоа малку ги развлече усните. Тогаш помислив: Доброќудна жена штом знае веднаш да се вклучи во шега. Има луѓе, кога ќе слушнат ваква нагла шега, се скандализираат. Те гледаат како некој невоспитан. Понекогаш, кога влегуваш во авион, во воз или во автобус, се случува да ти се оствари она што би сакал да ти се оствари. Одеднаш мислиш дека животот е празник и дека нешто убаво те чека. Таа била на еколошка конференција во Гетеборг, па преку Копенхаген, патува за Белград. Јас пак, се враќам од Финска, каде што учествував на книжевниот собир во Лати, на североисток од Хелсинки. Сега сме на десет илјади метри. Чувствувам позабрзано удирање на срцето, иако притисокот во авионот е нормален. Повремено внимателно се вртам кон неа, кон десната страна. Таа, забележувам, секојпат се обидува да се сврти што повеќе кон мене, речиси анфас, бидејќи е свесна дека така изгледа повпечатливо. Забележав, таа е свесна за тоа. Крупна, со кафеави очи, како некоја конављанка, си мислам. Чувствувам дека можам да зборувам. Понекогаш на почетокот е тешко. Се премислуваш, те кочи нејзината господственост. Но она со бројот тринаесет, ме храбреше.

Каде ви е поудобно, велам, овде горе или долу на земјата?

Горе е за романтичари, вели таа.

Тоа е застарено мислење, велам јас. Се виде дека ниту сонцето се врти околу својата оска, ниту месечината е романтична.

Некои работи треба да се задржат, дури и да се заблуда, вели таа.

Па, нели сте вие екологист, велам јас.

Екологист сум, вели, затоа што долу, како што велите вие, е веќе опасно за живот.

Е, баш убаво. Најпосле, му се качи цената на задгробниот живот, реков јас.

Таа слатко се изнасмеа.

Помина сјуардесата и н# понуди со пијалок. Сув виски. И таа прифати. Таа беше до прозорецот. Обично сакам, ако е барем донекаде бистро времето, да гледам надвор како плови по некој облак или да гледам во засеците на планините и во малите населби, сместени долу како гнезда. И секогаш си мислам дека, гледај, таму долу живеат луѓе, и си ги претставувам, си претставувам како некој оди по улица и одеднаш свртува во продавницата, други како работат скраја во полето, трети шетаат деца во паркот, четврти спијат по ноќната смена, петти гледаат фудбалски натпревар на телевизијата. Сега јас не бев до прозорецот и, со оглед на жената до мене, не мислев на тие нешта.

Во рацете стискав една мала футрола. Мал магнетофон, го купив на аеродромот во Копенхаген. Таа забележа.

Белким не снимате, рече.

Не, реков јас, с# уште не сум пробал. Ајде да пробаме, реков.

Го отворив и, да признаам, се преправав дека не знам да го командувам. Таа ги подаде рацете и нашите четири раце почнаа да борават околу магнетофончето. Имаше долги, не предолги, нежни дланки, со негувани нокти. На раката имаше и прстен, многу едноставен, со благородно корално камче. Да признаам, јас тогаш повеќе гледав во нејзините раце отколку во магнетофонот и безмалку мислев дека таа умира за мене ако барем малку ме допреше со врвот од некој прст. Се разбира, ситуацијата беше далеку од тоа, се работеше само за моја возбуда, не беше ни илузија, зашто за да се формира илузија, сепак треба извесно време. Паметам дека во авионот имаше празни места, непосредно пред нашиот ред, на пример, немаше седнати и мене тоа ми годеше, можевме да зборуваме и, повремено, макар не гласно, и да се смееме.

Име и презиме? реков јас во шега, држејќи го магнетофонот пред неа. Внимавај, снимам, реков.

Само име, ја прифати шегата таа. Оливера.

Име на таткото? Таа се изнасмеа, но сепак кажа. Стефан, рече.

Брачен статус? Молчеше.

Образование? Високо.

Глас? Алт.

Да слушнеме, реков.

Немојте, рече таа. Вие пејте, јас ќе аплаудирам.

Јас навистина тивко запеав: Меморѕ, ит’с со еасѕ то леаве ме… Таа сега гласно се насмеа. И јас се смеев, со едно здржано исчекување во тој момент, во основа од еротска природа, на некој гест на блискост што би дошол од нејзина страна, некој мал допир, со раката или макар со нејзиниот чевел долу на подот. И тоа се случи: смеејќи се, таа се нададе кон мене и дури мошне многу се навали. Јас тогаш, во еден миг, амп; ја осетив косата на моето лице и загаснетиот мирис на бадем. И не совладувајќи се, амп; ја тргнав косата настрана и спонтано ја бакнав. Таа, не само што не се одбрани, туку самата, за многу кратко, ми се подаде со усните.

Тогаш, при тој лет од Копенхаген!

3

Тоа што се случи по пристигнувањето на аеродромот во Белград не можам да си го простам. Во еден момент, во врволицата, во навалата луѓе, ја изгубив неа од вид. Ја изгубив Оливера. Се вртев на сите страни, се обидував да си отворам пат меѓу луѓето. Но тие како да беа некаква густа, течна маса, ќе се пробијам во таа маса, ќе ја разделам, а таа пак ќе се слее. Оли ја немаше. Сакав да верувам дека и нејзе амп; се случило истото, дека и таа ме изгубила мене и дека на истиот начин ме бара меѓу навалата од луѓе. Најпосле брзо истрчав надвор, на излезот од аеродромот и на триесеттина метри од мене, ја видов меѓу луѓето како се врти со погледот наоколу, бара, а потоа, конечно се откажува, и влегува во едно такси возило. Додека јас трчав, возилото тргна и потоа се изгуби од мојот поглед.

Се вратив во аеродромот, ја чекирав мојата карта за Скопје и, седнат во авионот, почна, уште тогаш почна, мојата вообразба, постојаната мисла на неа и, поточно на она: Што би било ако не ја изгубев, како би продолжила приказната натаму, можеби во Белград или било каде во овој свет, таа приказна со Оли. Го стискав малиот магнетофон в раце, седејќи во авионот, дури и го вклучив и го слушнав од лентата нејзиниот глас, оние малку зборови што ги изговори, додека божем се шегувавме, летајќи од правецот на Копенхаген.

И гледај, си велев, не може Бојан (т.е. јас) да го добие баш она што го сака. Научив како сето тоа оди, тоа со љубовта, и со болката. Првиот пат фасцинирани сме од средбата, како да сме го виделе Бога (можеби и сме го виделе, можеби тоа бил Бог, кога прв пат ја видов Тамара, не се сеќавам, одамна беше), вториот пат сакаме да го повториме првиот пат, и тоа никогаш не се случува, не може да се случи, веќе сме излекувани од невербата. А третиот пат, третиот пат седиме и се обидуваме… да објасниме што, всушност, ни се случило.Така се случи тоа, во еден миг, во мигот на големо, иако не сосема јасно очекување, ја изгубив Оливера, или Тамара, како сакате, во онаа навалица луѓе на аеродромот во Белград и потоа ја барав на сите точки на планетата. Во време од еден час или од еден ден, бев во состојба да го завртам светот. Одев во друга земја, одев на друго море, божем ќе се најде друг град подобар од овој. Надежите залудни ми се тука. Светулката светнува и, додека да подадам рака, повторно се гаси.

4

Помина веќе извесно време по моето пристигнување дома. Дождот што занесуван од ветер сега удираше во прозорците, јас го бев избегнал за малку. Натискана внатре од оладениот воздух, во куќата влезе целата врелина на денот. Жена ми Ана, која мило ме пречека, не настојуваше одеднаш да слушне за моето патување во Финска. Таа ја почувствува мојата отсутност и, иако не инсистираше да покаже, јас го сеќавав тоа врз себе. Ми рече дека весникот “Време” во културниот додаток објавил дел од мојот текст со кој настапив во Лати и една куса песна, онаа под наслов “Лавиринт” со стиховите: Сега овде на Наксос стоиме двајцата/и слушаме како пеат рибарите:/Кајчето е мало, а бранот голем.../И мислам: колку е нечесно од мене/што пак ќе те изневерам... Јас молчев, со еден стрептеж, дека можеби таа нешто сеќава во врска со моите соништа и дека токму затоа ми ги цитира овие стихови. Потоа ги изгасна светилките во салонот, ги гаснеше без брзање една по една, како што го стори тоа тивко и во спалната соба. Темното во собата требаше да ме затскрие од мојата отсутност, но не беше така. Обратно, таа уште повеќе ја потенцираше. И тогаш, ја осетив раката на Ана што ја побара мојата. Кога ја најде, ме праша како сум патувал. Како патуваше?, ме праша. Мојот одговор не дојде разложно во тој момент, го завиткав божем во мојата умора од патот. Она што се случуваше потоа беше помалку јаве, а повеќе сон, или обратно, но никогаш само едното од нив. Не стигнувам секогаш до целта, попатно има многу поединости, села и градови, станици и луѓе, што ми го задржуваат погледот. Од година во година, многу нешта, порано затскриени, добиваат на значење. Ја изгубив Оли во онаа навала од луѓе на аеродромот во Белград. Моја грешка што постојано, во себе, ја поправам:

Се враќам и одново тргнувам од Хелсинки, потоа во Копенхаген го менувам авионот, на аеродромот го купувам малото магнетофонче на чија лента е нејзиниот глас. Име, име на таткото, образование, брачен статус, Меморѕ, ит’с со еасѕ то леаве ме… Таа се навалува кон мене, ме допира со косата, мириса на свеж бадем. Ја бакнувам кратко. Потоа се оддалечува на страната кон прозорецот и гледа надвор, некаде во бескрајот, и се насмевнува. Што има да се насмевнува гледајќи во некој празен простор, синкав и празен, тоа не е насмевка предизвикана од просторот или од крилото на авионот кое на моменти се крева, а потоа се навалува и пак се крева и блеска. И јас се навалувам, речиси ја имам пред десното рамо и сега двајцата гледаме низ прозорецот, а не гледаме ништо. Знам дека не гледаме ништо и не мислиме на ништо, ни јас ни таа, не мислиме на ништо што е надвор, загледани божем во празниот, недогледен простор. И ја земам раката во својата и гледам во прстенот со мал црвен корал. Брачен статус? Вдовица, вели. Смрт? Беше парагвајдерист. Се урна во една долина. Молчиме. Возбуден сте, нели? Ми вели без тронка цинизам. Знае дека понекогаш има еротика во вака чуената смрт. Раката ви е топла, велам. Таа продолжува да ми ја држи мојата, потоа полека ми ја става меѓу нејзините нозе. Се свлекува надолу на седиштето и ги шири за да ми олесни. Фустанот амп; се крева нагоре и јас влегувам со двата прста под нежните гаќи во неа. Колку си влажна, амп; велам. Брзо се влажнам, вели таа и се обидува уште поудобно да се намести, а со левата рака ја гали мојата ерекција и полека ме откопчува. Авионот е сосема празен, само една девојка, на спротивниот ред седишта, ја вовира раката под своите фармерки и се трие, гледајќи н# повремено со полузамижаните очи. Минуваме некој простор, син и празен, во кој леталото се крева и паѓа, онака како што Оли се крева и се спушта на мене на седиштето, на мојот дрво сторен, цедејќи се сета надолу. Раката му беше под мојот фустан и меѓу нозете… не можев да се запрам, горев од првото ширење на нозете… Ми дојде да плачам, толку ми ги истрга брадавиците со устата, и нежно одеше од една брадаваца на друга, двете беа скокнале, мислам дека се скршија некои прозорци, потоа пак го напика, не можете да си замислите колку се чисти ѕвездите, големи како јаворови лисја... Минуваме некој простор, син и празен, во кој леталото се крева и паѓа и девојката наспроти со раката на својот клиторис под пантолоните зацвилува со стегнати очи.

Зад вратата од работната соба, каде што седев во тој момент пред празниот екран на компјутерот, се слушна тропање. По еден миг, со неколку хартии в раце, влезе жена ми Ана. Се тргнав, обидувајќи се да ја скријам состојбата на изненада во која се најдов. Зафатена со своите мисли и со плановите што сакаше да ми ги образложи, таа не обрна внимание на мојата стресеност, на моето отсуство пред празниот екран, од кое требаше нагло да се вратам. Седна на една мала фотелја, сосема тука крај мојот стол пред компјутерот и ми рече дека сака да видиме некои работи поврзани со куќата во која живеевме, а на која амп; требаа еден број поправки. Жена ми, наизглед тивка но со поседство на една здржана енергија, секогаш имаше способност и потреба да ги систематизира и временски да ги распоредува работите, така што сега, кога седна, зеде да ми ги кажува нештата едно по едно:

1. Тераса, совет од Боби, сите плочки да се одлепат, да се стави нова хидроизолација, може и течна во вид на премаз, плус хидромалфлекс и сл., или ПВЦ фолија во облик на корито, т.е. по 15 см. кон ѕидовите, па одозгора кошулка, т.е. цементен слој. Новите плочки да се гранитни, што поголеми, за да се јават што помалку фуги, умерено рапави или мазни оти тешко се чистат, лепење на плочките цокле до 5 евра метро квадратно, а должински метар 1 евро, лепење по 5 евра метро квадратно. Совет од архитект Соња: да не му се даваат на плочкарот пари однапред, ниту сам да купува. Не држи до договор, а е најдобар плочкар.

Да, велам јас, во право е Соња. Треба да се внимава.

Ана продолжи:

2. Договор за промена на брави: цилиндри 7, брави 5, кваки 3. Потоа, бојадисување на радијатори, Михаил и брат му. Бои и четки. За боја 2200 денари. Натаму, нови електрични табли, со автоматски осигурувачи.

Супер, велам, здодеано ми е веќе од менување жички на бушоните. Сигурно ќе треба и атест за електриката, реков.

Задолжително, тоа е по закон, рече Ана. Главна табла (надвор на запад) со автоматски осигурувачи од 63 ампери. Електричар за монтирање плафоњерки: 3 плус една, тастери за струја и ѕвонче, вадење прекинувач кон подрум, една сензор светилка напред пред надворешна врата, проверка на бојлер, штекер за бојлер… За кујна мермер оникс боја, фирма Мармо бјанко, пат Прилеп-Битола, стар пат, влез од кај Лагово, па Црн бор капија, мајстор Јоле.

Значи, ќе треба до Прилеп, стар пат…

Тоа не е итно, рече Ана.

Беше задоволна. Кога има правила, животот е полесен. Правилата штедат енергија. И внесуваат мир.

Влегувам во подвозникот на Теразие за да излезам натаму кон Кнез Михајлова. С# почесто барам начини да бидам во Белград и еве сега пак сум таму. И на секое вакво замислено патување, му претходат големи подготовки – се потстрижувам кај најдобриот бербер, облекувам модерни лежерни алишта, кошули со куси, еднаш подзавртени ракави за да ми се гледа дел од бицепсот. Тоа ако е топло, а пак ако е ладно, лабави, отпуштени џемпери или кожна, скапа, кафеава виндјакна, ги испревртувам пантолоните и земам најсоодветни што може, гледам косата да не ми е брзо миена, барем два дена претходно, за да биде легната, морам да имам една сума пари. Мислата на овие нешта ми оди брзо едно на друго, со неа, со Оли, во кроки, пред мене, нејасно на која точка од градот или од светот. А сепак, ги одбирам оние точки што ги познавам, не одам далеку на периферијата, не заскитувам меѓу долгите и неживописни улици на Нов Белград, не се симнувам ниту на мостовите на Сава, божем таа треба да е на оние точки што јас, како небелграѓанин, добро ги знам – Теразие, хотелот Касина, Кнез Михајова, хотелот Маџестик, Кај коњот и натаму до крајот, кон почетокот на Калемегдан…

…а ако не е во Белград! Ако таа само слезе онојпат во Белград, а повторно заминала на некој семинар по екологија, таа сама тогаш спомна Блед. Сега семинари по екологија се држат секој ден. Колку повеќе се троши и се фрла, толку повеќе треба да се чисти. Ми се чини дека на сите весници што висат по трафиките стои: Еколошки семинар, Блед, 5-8 октомври, 199. Јас сум веднаш секаде каде што ќе помислам дека би можела да биде таа. Се туркам низ луѓето на Брник и со првиот автобус од аеродромот патувам за Блед. Колку е чисто, хигиенско, езерцето како нацртано. Не гледаш луѓе, живот. Само групи, се растовараат едни, а се товараат други. А каде се гробиштата?, ми вели колегата од Иран. Овде нема гробишта, вели тој додека шетаме во паузата на една конференција пред три години. Нема ни мачки, велам јас. Многу е чудно, вели Иранецот. И јас забележав, вели, дека нема мачки. Природата е убава, велам. Тоа е само цртеж, вели тој. Можам ли да згазам? Немој, вели, ќе се скине листот и ќе се направи смет. Кога бевме како ученици на екскурзија, го препливав езерото од еден крај до друг. Тој се кикоти. Што се кикотиш? му велам. Тој продолжува и речиси низ солзи ми вели дека езерово било колку едно копче, а дека тој ја имал препливано целата иранската пустина во пеперутка стил. Невозможно, велам јас, невозможно во пеперутка стил. Тој ме гледа како што се гледа дете. Кога Бог ја создаваше смесата на моето тело/знаеше за моите дела и недела, го изрецитира тој Омар Хајам. Ја барам Оли, му велам јас, како Иранецов сега, по три години, да е повторно тука на Блед. Тој пак се смее и некако, сожалително, ме гледа. Договорено?, прашува. Не, велам јас, патував со неа еднаш од Копенхаген, екологист, име Оливера, татко Стефан, брачна состојба не знам, мислам вдовица, така мислам, така сакам да знам. Тој повторно невино ме гледа. Знаеш, вели, за оној младич што го изгубил прстенот во жената, како во огромна степа. Руска бајка. Со денови талкал, наишол на Козаци. Што бараш, го прашуваат тие. Го барам прстенот, вели тој, ја загубил калцов, рекол на руски. А тие, ха, ха, ха, ние коњите во степава ги загубивме и не можеме да ги најдеме, а тој пак прстен. Сакам да му кажам дека еднаш, два месеца по она патување заедно со неа од Копенхаген, ја видов на еден перон на железничката станица во Милано. Ја гледам Оли. Таа брза да се качи на возот, а јас далеку зад неа трчам. Викам, Оли, Оли, викам, Оливера, викам. Кога ја стигнувам, сфаќам дека не е таа, дека е некоја девојка што побегнала од разурнатиот Вуковар. Каде одиш, ја прашувам, бегам од војната, ми вели таа. С# е разурнато и се распаѓа, се распаѓаат мртвите и се распаѓаат и живите. Ја гледам, толку е тажна и толку е убава. Дојдете со мене, амп; велам, останете со мене, ќе се оженам за вас. Не можам, вели таа, гледате, само со една бовча сум. Ех, Оли, извикувам јас. Таа се чуди, каков човек, ме гледа, јас не сум Оли, вели, ме гледа, потоа одеднаш трча и се качува во вагонот. Јас останувам сам на перонот и полека, со окото по географската карта, се враќам на Блед. Иранецот си заминал, знам, уште пред три години. Од еден од хотелите чии влезови и излези ги проверувам, ја забележувам Оли, стројна, онаа бараната Оли, со става на конављанка. Трчам право во нејзината прегратка. Таа ме прифаќа божем ме чекала. Те чекав, ми вели. Ми го вели баш тоа. Ја држам уште миг во прегратка а потоа одиме по брегот до една осамена клупа. Ништо не можам да кажам, само името го повторувам, Оли, Оли. Талкав во една степа, амп; велам. Таа се чуди. Потоа ми ги гризе усните. Мирисот на косата е оној на бадем. Никој нема, сами сме на брегот Тој ден кога езерото беше црвен чаршав… една стара калуѓерка со кошница валкани алишта дојде, И кога тој го лизна внатре рече, Студениот поток овде ќе ги измие сите гревови, не запирајте… Оливера одеднаш се тргнува, ти го дадов сето од мене, есенцијата на мојата љубов, вели, да брзаме, авионот, авионот, вика. Ја гледам пред мене како трча. И јас трчам. И, брзо со куферите полузатворени, се качуваме во комбето за Брник. Во последен час сме на скалите на авионот и потоа на седиштата во авионот. Сега те имам, Оли, си велам. Авионот е бавен. Брачен статус: вдовица, беше парагвајдерист, се урна во една долина. Стан? Да, вели таа, но му требаат многу поправки – прозорците фурат, нови клучалници, поправка на електричните инсталации, дабов паркет, врати, безжично ѕвоно... Тоа мене не ми пречи, амп; велам. Нема повторно да те изгубам, Оли, велам по стигнувањето на аеродромот во Белград. Ја држам за ракавот од тенкиот џемпер. Таа се смее. Долу, на Француска, зад Домот на армијата, застанува таксито, јас излегувам прв за да го земам багажот. Се вртам, таксито го нема. Тоа се оддалечува надолу по улицата заедно со Оли. Се смрачува, се палат светилките. Стојам, стојам. Најпосле, велам, мора да е тука, некаде наоколу. Зошто би доаѓала на Француска, ако не живее тука. Половина ноќ ја барам под уличните светилки, вртам во помалите улички и по влезовите на зградите. Имам чувство дека луѓето ме демнат, потајно и недоверливо ме загледуваат. Со часови дремам во еден влез и секого што ќе се појави го прашувам: Оли, екологистка, татко Стефан, брачен статус вдовица… Најпосле се појавува настојникот на зградата, ме зема под рака и ме води во полициската станица. Ме седнуваат на еден стол. Чекам, чекам, ним не им се брза. Име и презиме? Така се почнува, тоа е идентитет, сфаќам. Пасошот ќе ви го конфискуваме, ми вели инспекторот, тој е наш пасош, на Југославија, вашата земја недостојно се оддели. Знам дека имаш и ваш, вели. Извади го. Јас го вадам. Тој го погледнува и ми го враќа. По мала пауза прави, па? И чека. Ја изгубив Оли, велам. Ја однесе таксист. Каде ја однесе? Не знам. Од каде ја знаеш Оли? Јас почнувам: Копенхаген, седиште број тринаесет, татко Стефан, магнетофон купен на аеродромот во Данска, вдовица, маж парагвајдерист, се урнал во некоја долина... А Блед?, вели инспекторот. Јас се тргнувам. Блед? Си ја нападнал на Блед, си се обидел да ја силуваш на клупа крај езерото, си амп; го украл прстенот, а божем си го барал во некаква козачка степа. Тоа е руска бајка, се сеќавам јас. Но тој не слуша. На Блед си го сретнал оној Иранец. Еднаш пред три години. Те врбувал да рабитиш за режимот на Хомеини. Тие добро плаќаат. Се обидувам да се насмевнам, но неговото лице е како лице на инквизитор. Тој е поет, велам, колега, го цитираше Хајам, вака: Кога Бог ја создаваше смесата на моето тело/знаеше за моите дела и недела. Чувствувам колку сум беден. Тој бесчусвително ме гледа. Молчи, а потоа вели: Имаме барање од твојата жена, Ана Антоновска, да те спроведеме во Скопје или пак таа да дојде овде и да бидете во тројка со Оли, во соба со огледала, како што сте виделе еднаш во онаа приватна куќа во Струга. Чувствувам како ми врват трпки по рацете. Струга, да, собата со огледала на целиот таван во кои се огледува големиот кревет и огледала по ѕидовите…

Од улицата се слушна силен удар. Се судриле две коли. Јас се тргнувам. Тоа е сообраќајка. Станувам и од прозорецот гледам кон улицата. Не е Ана, не знам зошто така си помислив, а знаев дека таа извесно време не возеше. Колата беше на поправка. Се трештам наоколу. Екранот на компјутерот, како толкупати, свети празен. Можеби сега ќе дојде Ана и ќе сака да ме извести до каде се работите околу реновирањето на куќата, она со цементната кошулка, вратите, мермерот оникс боја, потоа и менувањето на поштенското сандаче. Те оставам сама, амп; велам во еден момент кога влезе во собата. А таа: Ако пишуваш, нема да се жалам. Јас молчев. Дали пишував? Сакав да амп; кажам за мојот сон, за моето оддалечување по Европа и, една вечер, со голема деликатност, амп; спомнав за тие мои скитања по Оли. Таа ме изненади. Се насмеа и, како да ги насетила моите соништа, ми рече: Сите ние понекогаш се оддалечуваме, само што треба да се вратиме здрави. Јас занемев, Ана, реков потоа, зар ти, Ана? Таа пак се насмеа, ја подаде раката и ја помилува мојата збунета глава. Ја фатив за дланката, ја држев извесно време и, како некое не баш безболно откритие, го примив нејзиното признание дека, гледај, и таа, дури и таа, Ана, можела да се оддалечува во фантазии. Ја повторив во себе нејзината реченица “Сите ние понекогаш се оддалечуваме…” и помислив, доближувајќи се до некој момент на сознание, дури сакав и да амп; речам, дека можеби се оддалечуваме барајќи се самите еден другого. Во тој момент молчевме. Со едната рака таа и натаму ме галеше по косата. Колку си ми блиска, колку те познавам Ана, сакав да амп; речам. Станав и ја зедов во прегратка. Стоевме така стиснати. Забележав дека во раката таа го држеше она купче хартии поврзани со реновирањето на куќата, испишани со разните ставки, таа сакаше да ми каже, дека сега веќе некои од тие ставки се реализирани: гранитни плочи, мазни, снабдени, врати марка проспера, земени мерки, две леви и три десни, се приближува времето за мермерот, оникс боја, фирма Мармо бјанко, пат Битола-Прилеп…

5

Телефонот пак заѕвони. Но сега, откога испив уште еден вентор, дископатските болки малку беа попуштиле и јас можев послободно да се истегнам и побрзо да ја дофатам слушалката. Пред мене беше онаа книга што ја спомнав под наслов “Животот на инсектите” и онаа страница со текстот којшто зборуваше за летот на инсектите на вечерна светлина. Сите како да летаат кон животот, а ја наоѓаат смртта. Тоест, во секој момент се движат кон светлината, но ќе се најдат во темнина. Сите инсекти летаат кон таа светлина од светилките крај море, а кога ќе се допрат до неа, кога ќе се допрат…”Ало”, реков и, овојпат слушнав глас. Беше женски. Го изговори моето име. Да, реков, јас сум Бојан Антоновски. Еднаш, одамна, патувавме заедно од Копенхаген, рече. Оливера? Викнав. Да, рече таа, не пречам што се јавувам? Имав овде, во Скопје, една задача во врска со еколошките проблеми во Велес. Знаете за тој случај, нели? Тоа е отруен град, реков јас не дочекувајќи. Побарав телефон во Друштвото на поетите и еве, се јавувам. Јас треперев. Прости, Оливера, прости ми на гласот, реков, поминаа шеснаесет години од тој лет од Копенхаген. Ја поканив да дојде. Набрзина собрав што беше растурено, за целото време збунет, Оли, Оли, мрморев, барав пијалок, кафе, некакви вафли, стари колачи, се срамев, бајати, како кај старец.

Кога дојде, тоа беше како во сон, па и беше сон, на секаков начин беше сон, нестварно, Оливера кај мене дома, во Скопје. Изменета, но с# уште онака господствена и со нејзините убави црти. Седна на столот на масата, а јас с# уште се шуткав наоколу. Сакам да седнеш, ми нареди, сакам да седнеш, ми рече пак. Јас седнав и одеднаш гргнав во плач, ридав со сиот глас. Таа ме удираше утешувачки со дланката по раката. Ми почина Ана, жена ми, реков. Има шест месеци. Кратко боледуваше. И пак заридав. Почнав со ракавот, неконтролирано, да ги бришам солзите. Ја реновиравме куќата, с# стана толку убаво и со еден ред и хармонија за која таа толку се залагаше, реков. Застанав со солзите в очи и, по еден миг, успеав да кажам: Прости, успеав да речам, гледај сега, тебе, на Оли, амп; плачам за жена ми! Таа долго ме гледаше и јас не знам дали сосема ме разбра. Молчевме еден момент и гледавме пред себе. Онака малку стивнат од ридањето, сторив напор да го свртам разговорот.

Нека се спаси оној затруен град, реков.

Таа кимна со главата.

Потоа пак молчевме.

Ќе викнам такси, реков кога реши да замине.

Ја испратив само до вратата. Сакав да амп; го подарам она мало магнетофонче со нејзиниот глас на лентата што бев го купил на аеродромот во Копенхаген, но немав сили.

Кога замина, јас отидов до прозорецот и гледав како полека чекори преку тротоарот, како во еден миг застанува и се свртува кон куќата, а потоа како влегува во таксито. Иако таа не ме гледаше, јас ја поткренав раката и, онака, од зад стаклото, мавнав за збогум.